Przejście do firmy KM-Net

olszser1

olszwywoz

nitus3

Polskie Carcassonne – cz. 3.

 

muryszydlowLos bywa przekorny i często szykuje takie niespodzianki, że w głowie się to nie mieści. Warto docenić nasze spokojne od trzech dekad czasy, zważywszy na historyczny, żwawy bieg wydarzeń w Polsce. Ot, na przykład opisywany przeze mnie Szydłów – polskie Carcassonne w Świętokrzyskiem. W 1822 roku wystawiono w Szydłowie na licytację mury miejskie, które ocalały dzięki temu, iż nie znalazły nabywcy. Mimo iż miasteczko było siedziba powiatu, to bieda wyzierała tu z każdego zaułka; większość mieszkańców parała się uprawą roli, a nieliczni rzemiosłem i handlem. Szydłów liczył wtedy 1600 dusz, z czego 450 było wyznania Mojżeszowego. Skąd się wzięła ta bieda, ktoś zapyta ?

 Ano z chciwości i nieprawości. Był sobie w latach 70 – tych osiemnastego stulecia Maciej Sołtyk; pan na Kurozwękach, wojewoda sandomierski, starosta szydłowski, etc. który zagarnął bezprawnie ziemię mieszczan szydłowskich i usiłował zlikwidować samorząd miejski. Jak podają kroniki historyczne, w 1777 roku doszło do zbrojnego powstania mieszkańców Szydłowa i okolicznych chłopów przeciw Sołtykowi. Determinacja buntowników musiała być wimszydlowelka, wszelako wiedzieli, że podnoszą rękę na wielkiego i wpływowego pana. Maciej Sołtyk służył w wojsku od 1737 roku. W 1750 roku przeszedł w randze pułkownika do regimentu konnego stacjonującego w woj. krakowskim i sandomierskim. W 1752 roku otrzymał patent generała -majora, w 1756 roku zaś generała-lejtnanta. Ponadto był posłem na sejm w latach; 1750 1760 i 1762. Maciej Sołtyk został odznaczony Orderem Orła Białego i Orderem św. Stanisława. Na sejmie elekcyjnym w 1764 roku poparł kandydata „Familii” i złożył podpis na dyplomie o wyborze Stanisława Poniatowskiego. W swoim pałacu w Kurozwękach (wiano wniesione przez drugą żonę Sołtyka - Annę z Dembińskich Lanckorońską) wyprawiał kosztowne bale i koncerty, tak że pałac był przez wiele lat jednym z ośrodków życia towarzyskiego w Sandomierskiem. Z wielkim przepychem przyjmował tu wracającego z Kaniowa króla. Dnia 8 czerwca 1787 roku przewodził wraz z Małachowskim delegacji szlachty województwa sandomierskiego, oczekującej konno w Ćmielowie na wjazd Stanisława Augusta w granice województwa. W dniu 10 i 11 czerwca tegoż roku gościł króla w Kurozwękach, podejmując go wystawnym obiadem z muzyką i salwami artylerii, wydał na jego cześć bal i koncert. W 1792 roku kierował wraz z kasztelanem sandomierskim Pawłem Popielem akcją prokonstytucyjną w województwie i przy okazji wpisów szlachty do ksiąg ziemiańskich w Szydłowie, podpisał akt przysięgi na Ustawę Rządową; z tej okazji - a jakże - wydał uroczysty obiad w Kurozwękach. Na sejmiku w Opatowie 16 lutego 1792 roku Maciej Sołtyk był głównym inicjatorem zaprzysiężenia konstytucji, a jego zaangażowanie zostało bardzo wysoko ocenione przez króla. Jak myślicie, kogo w sporze z Szydłowianami poparł król ? Stanisław II August, ostatni władca Rzeczypospolitej Obojga Narodów, nie stanął rzecz jasna po stronie mieszczan, jeno starosty, nakazując buntownikom bezwzględne posłuszeństwo. I co z tego że tenże z Bożej łaski i woli narodu król polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, etc. nadał w 1793 roku Szydłowowi honor sprawowania siedziby sądu ziemskiego, skoro dwa lata po tym fakcie w wyniku III Rozbioru Polski Szydłów trafił do zaboru austriackiego, by 9 lat później stać się siedzibą powiatu w granicach Księstwa Warszawskiego, a od 1815 roku Królestwa Polskiego. Miasto zyskiwało wątpliwe honory, a jednocześnie ubożało na potęgę. W 1850 roku Szydłów przestał być siedzibą powiatu, a rejon szydłowski włączono do powiatu stopnickiego. Okres upadku przypieczętowuje utrata praw miejskich w roku 1869. Prawa miejskie Szydłów odzyska dopiero 1 stycznia 2019 roku.

 

Czy współczesny Szydłów nawiąże do historycznej prosperity datującej się od rządów króla Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego po Zygmunta I ? Być może nad tym zastanowię się w kolejnym odcinku Opowieści Kazimierzowskich.

Partner zakliczyninfo

Archiwum


© Oficjalny Portal Internetowy Zakliczyńskiego Centrum Kultury w Zakliczynie. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Wykonanie: M. Papuga. Regulamin witryny www.zakliczyninfo.pl | Zasady przetwarzania danych osobowych